हाम्रोबारे

नारदमणि पौड्याल — परिचय

नारदमणि पौड्याल नेपाली साहित्य, गीत–सिर्जना तथा सहकारी चेतनासँग जोडिएका बहुआयामिक व्यक्तित्व हुन्। उनी भावनात्मक गहिराइ, सामाजिक चेतना, राष्ट्रभाव तथा मानवीय मूल्यलाई सशक्त अभिव्यक्ति दिने गीतकार, कवि, लेखक र सम्पादकका रूपमा परिचित छन्। नेपाली गीत–साहित्यको क्षेत्रमा उनले छोटो अवधिमै उल्लेखनीय संख्यामा गीत रचना गरी आफ्नो विशिष्ट पहिचान निर्माण गरेका छन्।

उहाँको पारिवारिक जरो ओखलढुंगा जिल्लाको पश्चिम क्षेत्रसँग जोडिएको पाइन्छ भने वंशगत रूपमा पौडेल परम्परासँग सम्बन्धित रहेको देखिन्छ। परिवार, संस्कार र आध्यात्मिक चेतनाले उहाँको लेखनमा गहिरो प्रभाव पारेको अनुभव गर्न सकिन्छ। मातृस्मृति, आस्था, धर्मभाव, कर्तव्य र नैतिक जीवनमूल्य उहाँका धेरै कृतिहरूमा भावभूमिका रूपमा उपस्थित छन्।

शिक्षाका दृष्टिले उहाँ स्नातकोत्तर तहसम्म अध्ययनरत रहनु भएको छ। सहकारी तथा सञ्चार क्षेत्रसँग दीर्घकालीन रूपमा आबद्ध रही रेडियो कार्यक्रम उत्पादन–प्रसारण, सहकारी शिक्षा, तालिम सञ्चालन, सम्पादन तथा संस्थागत नेतृत्व जस्ता भूमिकामा सक्रिय रहनुभएको छ। राष्ट्रिय सहकारी विकास बोर्डमा लामो समय सेवा गर्नुका साथै सहकारी रेडियो तथा टेलिभिजन कार्यक्रम सञ्चालनमा समेत उहाँको संलग्नता रहेको छ।

साहित्यिक यात्रामा उहाँका कृतिहरू संस्मरण, कविता, गीत, भजन, सहकारी विषयक ग्रन्थ तथा सम्पादित प्रकाशनहरूमा फैलिएका छन्। मेरो यात्रा संस्मरण, केही कवि केही कविता, मभित्र यसरी बोल्छ, आमाको यादमा, अमृतरस भजन, अनमोल भागवत भजन जस्ता कृतिहरूले उहाँको विषयगत विविधता देखाउँछन्। सहकारी आन्दोलन र शिक्षासम्बन्धी पुस्तकहरूले उहाँलाई विषयविशेष लेखकका रूपमा पनि स्थापित गरेका छन्।

उहाँका गीतहरूको मुख्य विशेषता भावनात्मकता र विषयगत विस्तार हो। प्रेमभाव, राष्ट्रप्रेम, सामाजिक यथार्थ, लोकतान्त्रिक चेतना, शिक्षाको महत्व, नैतिक विचलनप्रति प्रश्न, तथा मानवीय सम्बन्धका सूक्ष्म पक्षहरू उहाँका गीतमा अभिव्यक्त भएका छन्। प्रतीक, बिम्ब र सरल तर प्रभावकारी भाषाशैली उहाँको रचनाशैलीको प्रमुख गुण हो। गीतहरू गेय, प्रवाहपूर्ण र पाठक–श्रोतालाई सीधै स्पर्श गर्ने प्रकृतिका छन्।

उहाँका साहित्यिक तथा सामाजिक योगदानका कारण विभिन्न समयमा सम्मान र पुरस्कारबाट पनि सम्मानित हुनुभएको छ। साहित्यलाई केवल अभिव्यक्ति मात्र नभई चेतना, संस्कार र समाजप्रति उत्तरदायित्वको माध्यमका रूपमा प्रयोग गर्नु उहाँको लेखन–दृष्टिको विशेष पक्ष हो।

समग्रमा, नारदमणि पौड्याल समकालीन नेपाली साहित्यमा गीत, कविता र सामाजिक लेखनमार्फत संवेदना, मूल्य र जागरणको स्वर थप्ने समर्पित सर्जकका रूपमा स्थापित हुनुहुन्छ।